Als het even stil lijkt te vallen
Samenwerking heeft een merkwaardig ritme.
Je begint ergens aan en mensen ontmoeten elkaar.
Er worden gesprekken gevoerd, ideeën ontstaan en langzaam begint er iets te bewegen.
En dan wordt het zomer…
Agenda's lopen leeg, automatische afwezigheidsmeldingen nemen het over en overleggen worden doorgeschoven tot na de vakantie.
In de journalistiek is daar een mooi woord voor: komkommertijd
Het lijkt alsof er geen nieuws is en alles even stilvalt.
Maar is dat eigenlijk wel zo?
De fase tussen wat was en wat komt
Ik heb de afgelopen maanden bij verschillende samenwerkingen gezien hoeveel er kan gebeuren in relatief korte tijd en er lekker vaart in komt.
Mensen die elkaar eerst nauwelijks of niet kenden hebben elkaar ontmoet en gesproken.
Organisaties hebben uitgesproken wat ze belangrijk vinden en daardoor zijn belangen en verschillen zichtbaar geworden. Er zijn ideeën ontstaan en er zijn verbindingen gelegd.
Maar nog lang niet alles ligt vast en soms is nog niet helemaal duidelijk hoe de uiteindelijke samenwerking eruit gaat zien.
En dan komt de zomerperiode waarin het tempo ineens zakt.
Ik weet dat ik dat vroeger vaak lastig vond.
Als je ergens energie in hebt gestoken, wil je verder.
Afspraken maken, op pad, dingen organiseren, gesprekken voeren en als het even kan direct resultaat zien.
Maar inmiddels denk ik dat zo'n tussenperiode misschien wel noodzakelijk is.
Een liminale fase; je bent niet meer waar je vandaan kwam, maar ook nog niet waar je naartoe gaat.
Het oude is losgelaten en het nieuwe is nog niet helemaal gevormd.
Stilte is niet altijd stilstand
We zijn gewend om voortgang zichtbaar te willen maken.
Met een volgend overleg, een besluit, een planning, een projectstructuur of een concrete actie. Als er maar beweging in zit!
Maar samenwerking ontwikkelt zich niet alleen tijdens vergaderingen en tijdens bila’s.
Mensen denken na en laten ideeën sudderen.
Gesprekken zakken in en een opmerking van iemand krijgt weken later ineens betekenis tijdens een duik in het zwembad.
Misschien gebeurt er juist iets belangrijks wanneer we even níét proberen om het proces voortdurend vooruit te duwen.
De eerste fase van een samenwerking gaat wat mij betreft vooral over zaaien.
Elkaar leren kennen, luisteren, begrijpen waar belangen liggen.
Ontdekken waar energie zit en zeker ook ervaren waar het schuurt.
Daar moet je het met elkaar over hebben en daar ontstaat als het goed is vertrouwen.
Daarna moet je soms even wachten.
Samenwerking en stoofpot
Ik moet daar vaker aan denken en ook deze zomer weer tijdens het koken:
Aan een goede stoofpot.
Je begint met verschillende ingrediënten.
Allemaal met een eigen smaak en structuur.
Snijden, aanbakken, kruiden toevoegen, goede plons wijn erbij, wat bouillon eventueel, snel de bouquet garni er nog bij…..
En dan komt een belangrijk moment.
Je doet het deksel op de pan.
En je wacht.
Dat voelt bijna tegennatuurlijk.
Je hebt van alles gedaan en ineens moet je vooral niet te veel meer doen.
Natuurlijk moet je af en toe kijken en even roeren. Het vuur iets hoger of juist ietsje lager.
Maar voortdurend de deksel optillen om te controleren of het al een stoofpot is?
Daar wordt hij niet beter van.
De ingrediënten hebben tijd nodig om op elkaar in te werken en de smaken moeten zich vermengen. Wat eerst losse onderdelen waren, wordt langzaam één gerecht en halen het beste in elkaar naar boven.
Misschien geldt dat voor samenwerking ook.
De ingrediënten zitten erin
Voor de zomer hebben we op verschillende plekken ingrediënten in de pan gedaan.
Gesprekken gevoerd.
Mensen bij elkaar gebracht.
Ambities uitgesproken.
Verschillende perspectieven gehoord.
Relaties opgebouwd.
Zaadjes geplant, zou je kunnen zeggen.
En vervolgens werd het vakantie.
Even geen volgende bijeenkomst.
Geen extra overleg omdat we bang zijn dat anders het momentum verdwijnt.
Gewoon even laten staan of beter gezegd: laten stoven.
Want stilstand is niet hetzelfde als rijping of garing.
En dan gaat het deksel er weer af
Inmiddels komt iedereen weer terug.
De agenda's lopen weer vol en de eerste afspraken worden gemaakt.
En dan begint de volgende interessante fase, want:
Wat is er blijven hangen?
Welke ideeën hebben de zomer overleefd?
Waar zit nog steeds energie?
Blijken er verbindingen sterker geworden?
En ook: wat willen mensen nu zélf oppakken?
Dat is voor mij het moment waarop een samenwerking een volgende fase in gaat.
Niet meer alleen kennismaken en verkennen maar samen daadwerkelijk iets concreets neerzetten.
Niet omdat het op die manier in een projectplan staat opgeschreven, maar omdat er voldoende vertrouwen, richting en energie is ontstaan om de volgende stap te zetten.
De ingrediënten zitten inmiddels in de pan en ze hebben tijd gehad om op elkaar in te werken.
Nu mag er weer voorzichtig geroerd worden.
En dan wordt het interessant om te ontdekken welke variant van het gerecht we precies samen aan het maken zijn en hoe die dit keer smaakt.
Misschien is dat voor mij wel het lastigste van samenwerken:
Weten welke ingrediënten je moet verzamelen, wanneer je moet roeren maar vooral ook het geduld hebben om je deksel gewoon even op de pan te laten en het gerecht te laten stoven.
En ook hiervoor is een zomerperiode dus goed.